بزرگراه فناوری - م.ر.بهنام رئوف

دو هفته قبل محمد سلیمانی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای پاسخ به چهار سؤالی که از سوی شش نماینده مجلس شورای اسلامی مطرح شده بود، در جلسه کمیسیون صنایع حاضر شد.

نوروززاده، آفريده، تابش، شهبازخاني، حسنوند و رمضانعلی صادق‌زاده، سؤالاتي در خصوص علت سرعت پايين و دلايل قطع شدن‌هاي پي‌درپي اينترنت، علت نهايي نشدن قرارداد ماهواره زهره، دلايل پرتاب نشدن ماهواره مصباح، علت تعطيلي دفاتر خدمات تلفن‌همراه در حجم وسيع در شهر تهران، دلايل فراهم نشدن زيرساخت‌هاي ارتباطي در كشور به‌ويژه در دانشگاه‌ها، علت پايين بودن ضريب نفوذ تلفن ثابت در برخي از استان‌ها به‌ويژه استان ايلام و توسعه نيافتن تلفن ثابت در روستاها پرسيدند كه به‌دليل قوي نبودن استدلال‌هاي وزير و قانع نشدن هیچ کدام از نمایندگان سؤال‌كننده، سؤالات به صحن علني مجلس ارجاع و قرار شد وزیر برای پاسخ یکشنبه جاری مهمان خانه ملت باشد. البته با توجه به رویکرد نمایندگان مجلس هفتم به عملکرد وی قرار نیست در این مهمانی فقط از او پذیرایی شود، بلکه قرار است علاوه بر پاسخ به سؤالات فوق سلیمانی از نحوه برگزاری مناقصاتی که عمدتا شرکت‌های نیمه‌دولتی وابسته به وزارت ارتباطات برندگان آن معرفی می‌شوند نیز توضیحاتی ارایه کند.

به هر تقدیر سلیمانی یک روز بعد، تصمیم به برگزاری یک نشست مطبوعاتی می‌گیرد. نشستی که با حضور تمامی خبرنگاران رسانه‌های مکتوب، دیداری و شنیداری برگزار شد. نشستی که  به‌زعم بسیاری از خبرنگاران تنها به یک مکالمه یک‌طرفه و یا روخوانی از متنی پرابهام شباهت داشت. وزیر ارتباطات در این نشست پس از شکرگزاری پیرامون خدماتی که طی یک سال گذشته ارایه کرده است، به دفاع از عملکردش در شش بخش اینترنت، تلفن سیار، تلفن ثابت، بخش خصوصی، پژوهش و تحقیق و فناوری اطلاعات پرداخت و پس از ارایه توضیحات  خود سالن را بدون پاسخ به پرسش‌های خبرنگاران ترک کرد. هرچند که او قول داد به‌زودی برای پاسخ به سؤالات خبرنگاران نشستی دیگر برگزار کند، اما در اواخر هفته گذشته تنها چند خبرنگار برای جواب گرفتن سؤالات خود نزد او دعوت  شدند، در حالی موظف بودند سؤالات خود را یک روز قبل از مصاحبه برای بررسی ارسال کنند.

به هر حال و بر اساس شواهد موجود باز هم برخی از سؤالات خبرنگاران بدون پاسخ ماند و سلیمانی نیز باز هم به همان آمار و ارقام قبلی اشاره کرد. اعداد و ارقامی که ‌اگر آن‌ها را با عملکرد منتشر شده از سوی دفتر تلفیق برنامه و بودجه در آبان‌ماه سال 85 مقایسه کنیم، به تناقضات و اختلافاتی بر‌می‌خوریم که تنها برای پررنگ ‌کردن خدمات جزئی صورت گرفته در طی یک سال گذشته حکایت دارد.

محمد سلیمانی، در بخشی از گفت‌وگوی خود در نشست مطبوعاتی‌اش با خبرنگاران که متن آن نیز بعدها از سوی سایت رسمی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات منتشر شد، به ضریب نفوذ اینترنت تا پایان آبان‌ماه سال جاری اشاره می‌کند و می‌گوید:" ضریب نفوذ اینترنت سال قبل حدود 10 درصد بوده که این ضریب امسال  به حدود 16 درصد رسیده است".

این در حالی است که بر اساس جدول عملکرد منتشر شده از سوی دفتر تلفیق و برنامه بودجه معاونت ارتباطات و برنامه‌ریزی وزارت آی‌سی‌تی، ضریب نفوذ کاربران اینترنت تا پایان سال 84، 1/11 درصد و تا پایان شهریورماه سال 85، 1/13 درصد بوده ‌است. حال آنکه وزیر ارتباطات از ضریب نفوذ 16 درصدی در آبان‌ماه خبر می‌دهد. چطور ممکن است که ضریب نفوذی که طی یک سال تنها دو درصد رشد داشته است طی دو ماه سه درصد رشد پیدا کرده ‌است؟ از سویی دیگر به گفته مقام عالی وزارت سال گذشته تنها شش خط STM1 در کشور وجود داشته که این تعداد امسال به 22 خط افزایش پیدا کرده‌ که این رقم بیانگر افزایش پهنای باند کشور است. حال آنکه از مقایسه این آمار با آمار ضریب نفوذ اینترنت در کشور این سؤال مطرح می‌شود که با این افزایش  6/3 برابری چرا ضریب نفوذ تعداد کاربران اینترنت تنها سه درصد رشد داشته است؟

سلیمانی در بخشی دیگر از گفت‌وگوی مطبوعاتی می‌گوید: "سال گذشته نمی‌توانستیم HOSTING (میزبانی) را در ایران قبول کنیم، امسال اعلام می‌کنیم میزبانی همه سایت‌هاي ايراني را در ایران قبول می‌کنیم و از سایت‌های خارجی نیز دعوت می‌کنیم که برای میزبانی سایت ‌خود به هاست‌های ایرانی رو بیاورند".

بر اساس شواهد موجود تنها شارع2 و برخی از مراکز IDC (آن‌ هم به‌صورت پایلوت) به ارایه فضا به سایت‌های ایرانی می‌پردازند و حتی تا چندی پیش سایت وزارت ارتباطات نیز در هاست‌های خارجی قرار داشت.

اما سليماني در نشست هفته گذشته خود موضوع جدیدی را نیز به آن می‌افزاید. وی می‌گوید: "نبايد ‌هاستينگ داخل كشور به هيچ‌وجه از خارج از كشور گران‌تر دربيايد و من چنين چيزي را قبول ندارم، در اين رابطه يا IDC‌ها زور مي‌گويند و يا كساني در اين زمينه به‌دنبال بهانه هستند، بنابراين همان‌طور كه گفته شد ميزباني سايت‌هاي داخلي با هزينه‌كمتر در داخل كشور انجام خواهد شد".

برخی تحلیل‌گران می‌گویند اگر چنین امکانی در داخل کشور مبنی بر میزبانی کردن ارزان‌تر سایت‌های اینترنتی وجود داشته، چرا بسیاری از سایت‌های دولتی و حتی وزارتخانه‌ها علی‌رغم تاکید دولت هنوز روی سرورهای خارجی میزبانی می‌شوند؟

وزیر آی‌سی‌تی همچنین در نشست مذکور در بخش تلفن‌همراه اعلام کرد: " ضریب نفوذ تلفن‌همراه سال گذشته 10درصد بوده که  امسال به حدود 19درصد افزایش پیدا کرده‌ است". حال آنکه بر اساس آمار موجود ضریب نفوذ تلفن‌همراه در پایان سال 84 ، 7/12 درصد بوده که تا پایان شهریورماه سال 85 این ضریب به 3/14 درصد افزایش پیدا کرده است. به‌نظر می‌رسد  وزیر محترم خود سقف آمار سال‌های گذشته را پایین‌تر از آنچه که اعلام شده عنوان می‌کند.

سلیمانی در نشست اخیر خود در پاسخ به سؤال یکی از خبرگزاری‌ها می‌گوید: "چرا به تلفن‌همراه حساس هستيد و نسبت به تلفن ثابت اين‌گونه نيستيد؟ سال گذشته 18 ميليون خط ثابت داشتيم و امسال به 22 ميليون رسيده است و در سال آينده به 26 ميليون خواهد رسيد".

این در حالی ‌است که آمار می‌گوید: تعداد دایری تلفن ثابت لغایت سال 83، بالغ بر 17 میلیون و 700 هزار شماره تلفن، لغایت سال 84، بالغ بر 20 میلیون و 300 هزار شماره و تا پایان شهریورماه جاری 21 میلیون و 300 هزار شماره تلفن بوده است.

وزیر ارتباطات در نشست تازه خود با برخی از خبرنگاران همانند گذشته قرارداد پیمانکاران عمومی ارتباطات سیار یا همان GCها را بدترین قرارداد شرکت ارتباطات سیار خواند و عدم توسعه شبکه را گردن آن‌ها انداخت. این در حالی است که بر اساس شواهد موجود هر دو طرف قرارداد یعنی ارتباطات سیار به‌عنوان کارفرما و GCها به‌عنوان پیمانکار در عدم انجام این قرارداد در زمان مقرر مقصر بوده و قرار است کمیسیون صنایع و معادن مجلس به‌عنوان حکم در جلسه‌ای به قضاوت عملکرد دو طرف بپردازد. حال آنکه سلیمانی می‌گوید: "‌در هر قراردادي تمام مسایل در متن آن مشخص است و نياز به حكميت جداگانه‌اي ندارد و اگر اين حكميت نيز تشكيل شود، از نظر حقوقي اعتباري ندارد، مگر آنکه قضايي باشد و توسط قوه‌قضاييه در دادگاه برگزار شود و آن هم نيازمند آن است كه GCها به‌عنوان شاكي شكايت كنند، بنابراين اين قرارداد به مرحله حكميت نرسيده است".

وزیر ارتباطات همچنین درباره تعرفه خدمات پیام کوتاه معتقد است زمانی که در سایر تعرفه‌ها بازنگری شود، در تعرفه SMS نیز بازنگری می‌شود. در نتیجه اگر لازم باشد حتما اين كار انجام مي‌شود. حال آنکه بر اساس برخی از گزارش‌های منتشر شده وزارت ارتباطات و شرکت ارتباطات سیار در ارایه خدمات پیام کوتاه گران‌فروشی کرده است.

این هفته وزیر ارتباطات در مقابل پرسش‌های نمایندگانی قرار می‌گیرد که از قضا این پرسش‌ها نیز از قبل برای او مشخص و اعلام شده است. روزهای اخیر شاید پرپرسش‌ترین روزهای وزارت محمد سلیمانی باشد و باید دید آیا نمایندگان مجلس نیز همچون نمایندگان رسانه‌ها با پرسش‌های فراوان دیگری جلسه وی را ترک می‌کنند.